Şüpheciler, karşı çıkanlar, vicdansız yatırımcılar ve rakipler; girişimciler her türlü engelle mücadele etmeye alışkındır.
Ancak girişimcilik başarınızı sekteye uğratan ve rayından çıkaran, size en yakın engeller ve düşmanlardır. Bunlar, dost canlısı bir iş arkadaşı veya nüfuz sahibi biri şeklinde karşınıza çıkabilir. Size yardımcı oluyormuş gibi görünseler de, aslında başarınızı baltalıyorlar. Bu o kadar sık oluyor ki, bunun bir adı bile var: Salieri Sendromu.
Salieri Sendromu
Amadeus filminde canlı bir şekilde tasvir edilen rakip besteci Anton Salieri, Mozart’ın yeteneğine, dehasına ve başarı potansiyeline karşı kıskançlıkla yanıp tutuşmaktadır. Mozart’ın olağanüstü yeteneğini takdir edebilecek kadar bilgili az sayıdaki müzisyenden biridir. Yardım etmek yerine, Salieri Mozart’ın kaderini mümkün olan her şekilde engeller. Bir arkadaş, sırdaş, yardımcı ve akıl hocası gibi davranır; tüm bunlar olurken Mozart’ı baltalar ve başarıya ulaşma çabalarını incelikle baltalar.
Salieriler, büyük kuruluşlarda size yardımcı olabilecek konumda olan, ancak bunun yerine başarınızı baltalayan, orta derecede yetenekli kişilerdir.
İster sinsi bir niyetle isterse de bilgisizlikten kaynaklanan beceriksizlikle olsun, Salieriler işinizi, potansiyelinizi ve ruhunuzu yavaş yavaş yok edebilirler. Suikastçı olarak tanınmadan fikirleri öldürme konusunda uzmandırlar.*
Salieriler girişimciyi açıkça baltalamazlar, sadece geciktirir, dikkati dağıtır ve aldatırlar. Girişimcinin kritik zamanını ve enerjisini sonuçsuz faaliyetlere harcamasına neden olurlar.
Ortadaki Salieris
Salieriler tehlikelidir çünkü müttefik, taraftar ve yardımcı gibi görünürler, bu yüzden gardınızı düşürürsünüz. Kendi başarılarından değil, bir organizasyon içindeki konumlarından dolayı az da olsa güçleri vardır. Kaynaklara, bağlantılara ve fırsatlara erişimi olan kapı bekçileridirler.
Girişimciler bu incelikli Salieri taktikleriyle her gün karşılaşırlar. Bunlar şöyle görünür:
- Dört görüşmede sizinle arkadaş olan ve ilk müşteriniz olmak istediğini ima eden büyük şirket yöneticisi.
- Arkadaşlarıyla birlikte yatırım yapmak isteyen, ancak birkaç bilgiye daha ihtiyacı olan melek.
- Hızlandırıcı programı, fonlama programı veya yarışmadan sorumlu ekonomik kalkınma yöneticisi.
- Teknolojide bazı kusurlar olabileceği gerekçesiyle ilk ürünü piyasaya sürmek istemeyen mühendislik müdürü.
- Şirketin vizyonuyla tamamen uyumlu olması gereken, ancak kendi gündemi olan kurucu ortak.
Bu Salieri sendromlu kişiler asla ‘hayır’ demezler; aslında çok sık ‘evet’ derler, sonra sessizleşirler veya ortadan kaybolurlar. Potansiyel satış veya fonlama konusunda umut ve dopamin kaynaklı bir heyecan verirler, ancak daha sonra her şey ters gider. Aşağıdaki davranışları tekrar tekrar gördüğünüzde Salieri sendromuna sahip olduklarını anlarsınız:
- Cevap verilmeyen e-postalar veya çok geç cevap verilen e-postalar.
- Kaynaklara/bilgilere erişimi engelleme ve yeni engeller koyma.
- Gaslighting — konuşmaları ve verilen sözleri gerçekte olduklarından farklı hatırlama.
- Geciktirme — tüm ivme kaybolana ve baştan başlamak zorunda kalana kadar.
- Erteleme — ikna edilmesi gereken beklenmedik karar vericileri devreye sokmak.
- Detaylandırma — bir sonraki adıma geçmeden önce sürekli olarak daha fazla detay, daha fazla belge istemek.
- Rakibinizle ilk görüşmenizden sonra, size hiç haber vermeden, onunla iş birliği yapmak veya onunla görüşmek.
Sorun şu ki, bir Salieri’nin sizi baltalayıp baltalamadığını her zaman hemen anlayamazsınız. Elbette, ‘Hiçbir yağmur damlası selden sorumlu olduğuna inanmaz’ — ama onların her bir eylemi girişimciler için felakete yol açar.
Salieri Sendromuna Karşı Koymanın 3 Yolu
1- Dikkatli Olun ve Bilinçli Olun
Paranoyak veya alaycı olmadan, Salieri ile iletişime geçin, ancak onların ilgisine ve iltifatlarına kapılmayın. İltifat, bilgi paylaşımında aşırıya kaçmanıza neden olur ve genellikle girişimciyi diğer fırsatlar pahasına Salieri ile daha fazla zaman geçirmeye yönlendirir. Asla tüm yumurtalarınızı tek bir Salieri’ye koymayın.
2 — Detaylara inin ve ayrıntıları öğrenin
Girişimciler genellikle Salieri ile yaptıkları bir toplantıdan belirli bir yol ve sonraki adımlar konusunda anlaşmaya varıldığını düşünerek ayrılırlar; ancak daha sonra Salieri’nin bunu farklı şekilde duyduğunu veya her şeyi unuttuğunu keşfederler.
Bu hayal kırıklığından kaçınmanın en iyi yolu, Salieri’nin bazı konularda anlaşmaya varmasını sağlamaktır:
- “Yani, Mühendislik Müdürü Jim’den onay aldıktan sonra 2-3 gün içinde satın alma siparişi oluşturabileceğinizi mi söylüyorsunuz?”
- E-posta ile onaylayın: “Harika, az önce görüştüklerimizi özetleyen bir e-postayı hemen size göndereyim, böylece ne zaman tekrar görüşmemiz gerektiğini hatırlayalım.”
- Ayrıca teyit edin: “Bizi geciktirebilecek başka adımlar veya sorunlar var mı?”
Bir iki fırsattan sonra sözlerini tutmazlarsa, bir Salieri ile çalıştığınızı anlarsınız. Bu paranoya veya aşırıya kaçma gibi görünebilir, ancak ya anlayışınızı doğrulayacak ya da onların kaypak davranışlarını ortaya çıkaracaktır.
3 — Zaferin Bir Kısmını Paylaşın
Unutmayın, Salieri’nin en çok arzuladığı şey, dahil olmak, kendi yeteneklerinin kabul edilmesi ve kendi güç ve konumları için övgü almaktır. Onları potansiyel başarınıza ve yolculuğunuzun heyecanına ortak etmenin bir yolunu bulun. Kendilerini önemli hissetmelerini sağlayın. Salieri’nin en çok istediği şey, deha veya çok çalışma olmadan Mozart olmak.
“Büyük zekâlar her zaman vasat zekâlardan muhalefetle karşılaşmıştır.”― Albert Einstein
Salieri kendini “vasatların koruyucu azizi” ilan eder. Büyük başarılara asla ulaşamayacağı için delicesine kızgındır ve enerjisini Mozart’ın başarısını engellemeye adar. Amadeus filmindeki gibi bilinçli ve hesapçı bir Salieri, iş dünyasında nadirdir. Çoğu zaman, yardımseverlik kisvesi altında yeniliği bastırmak, onların doğal çalışma biçimidir.
Eğer bir girişimciyseniz, Salieri Sendromu’ndan etkilenmiş birçok insanla karşılaşacaksınız. Onlar size yardım edebilecek ya da zarar verebilecek konumda olacaklar. Dikkatli olun ve çok dikkatli olun. İçinizdeki Mozart’ı engellemelerine izin vermeyin.