Günlük hayatın stresi, ekonomik kaygılar, ilişkilerde yaşanan problemler ve iş yükü derken pek çoğumuz zaman zaman kendimizi tükenmiş, kaygılı veya depresif hissediyoruz. Ancak toplumda sıkça duyduğumuz bir söz var:
“Takma kafana, geçer.”
Ya da
“Bu kadar büyütme, biraz tatil yap geçer.”
İşte bu yaklaşımın modern terimi: Sanewashing.
Sanewashing Nedir?
Sanewashing, bireylerin yaşadığı psikolojik sorunların, duygusal zorlanmaların veya ruhsal rahatsızlıkların önemsizleştirilmesi, “normalleştirilerek” göz ardı edilmesidir.
Sanewashing, “senin psikolojik desteğe değil, biraz motivasyona ihtiyacın var” gibi yüzeysel yaklaşımlarla, kişinin yaşadığı ciddi ruhsal problemleri küçümsemek anlamına gelir.
Nasıl Yapılıyor? Günlük Hayattan Örnekler
1. “Senin gibi insan depresyona girmez.”
Bir kişi depresyon belirtileri gösterdiğinde çevresindekiler şöyle diyebilir:
“Sen akıllı, güçlü birisin. Saçma konuşma. Depresyon muymuş bu?”
➡ Oysa ki depresyon; zeki, güçlü ya da başarılı olmanızla ilgisi olmayan bir psikolojik rahatsızlıktır. Bu tepki, kişinin yardım alma ihtiyacını bastırabilir.
2. “Herkesin derdi var, biraz şükret.”
“Hepimiz yorulduk, biraz dinlenirsin geçer.”
“Ne stresinden bahsediyorsun? Ne güzel işin var!”
➡ Bu gibi cümleler, kişinin yaşadığı kaygı bozukluğu ya da burnout (tükenmişlik sendromu) gibi ciddi durumları görmezden gelmek anlamına gelir.
3. “Psikoloğa mı gidiyorsun? Deli misin sen?”
➡ Bu tür söylemler, kişiyi yardım almaktan uzaklaştırır. Oysa psikoloğa gitmek; tıpkı dişçiye, göz doktoruna gitmek kadar normal bir sağlık ihtiyacıdır.
Sanewashing Neden Zararlı?
- Destek almayı engeller. Kişi yardım almak yerine kendini suçlamaya başlar.
- Suçluluk duygusuna neden olur. “Demek ki ben abartıyorum” düşüncesi oluşur.
- Psikolojik rahatsızlıklar ilerler. Zamanında müdahale edilmezse daha ciddi sonuçlar doğurabilir.
Doğru Yaklaşımlar Ne Olmalı?
- “Anladığım kadarıyla zor bir dönemden geçiyorsun. Konuşmak istersen buradayım.”
- “Bunu tek başına aşmak zorunda değilsin. Bir uzmandan destek almak sana iyi gelebilir.”
- “Bu hislerin geçerli. Yardım istemek zayıflık değil, cesarettir.”
Sonuç: Delilik Değil, İnsanlık Hâli
Hepimiz zaman zaman zorlanabiliriz. Bu, “zayıf”, “abartılı”, “hassas” olduğumuz anlamına gelmez. Tıpkı bedenimiz gibi ruh sağlığımızın da desteğe ihtiyacı olabilir.
Sanewashing’e karşı duralım. İnsanların hislerine kulak verelim, yargılamak yerine yanında duralım.
Unutma:
“İyi görünmek, iyi hissettiğin anlamına gelmez.”